Trwający od marca bieżącego roku remont stropów w dwóch centralnych salach kieleckiego pałacu stał się okazją do wydzielenia pewnej grupy zabytków, ilustrujących tematy religijne inspirowane Starym i Nowym Testamentem, Dziejami Apostolskimi i Żywotami świętych oraz zaprezentowania ich w gościnnych salach Muzeum Diecezjalnego w Kielcach.

Do wystawy wyselekcjonowaliśmy 66 zabytków powstałych w różnych krajach europejskich od XV do końca XIX wieku. W pierwszej i drugiej sali zgromadzono dzieła inspirowane Starym i Nowym Testamentem. Ilustrują one epizody z kolejnych ksiąg Biblii, począwszy od stworzenia świata i Pierwszych Rodziców, przez dzieje patriarchów: Noego, Abrahama, Jakuba, Józefa, Mojżesza, po wątki związane z bohaterami biblijnymi, takimi jak Dawid, Samson, eksponując przy tym bohaterskie niewiasty: Judytę, Esterę i Zuzannę.

Nowy Testament zobrazowano od momentu Zwiastowania, poprzez dzieciństwo Jezusa i Jana Chrzciciela, Ich przygotowanie do misji na pustyni, działalność w wieku dojrzałym: udzielanie Chrztu w Jordanie, Cud w Kanie Galilejskiej. Szczególnie mocno przemawiają dzieła oddające męczeństwo i śmierć Chrystusa, m.in. Modlitwa w Ogrójcu, Obnażenie z szat, Biczowanie, wreszcie w kilku wariantach Ukrzyżowanie. Pełne symboliki sceny, jak Chrystus w Emaus, Chrystus nad Jeziorem Genezaret przedstawiają Jezusa po Zmartwychwstaniu; pokazano także jego uczniów i apostołów, a także Czterech Ewangelistów na obrazach, rzeźbach, wyrobach ze szkła, srebra, a nawet na meblu.

Przywołano Matkę Jezusa od momentu Zwiastowania, przez dzieciństwo Syna, współtowarzyszenie Mu w Pasji, po moment Wniebowzięcia. Jej wizerunek z odpowiednimi inskrypcjami pojawia się nawet na szabli węgierskiej z XVIII w., o późnośredniowiecznej genezie. Uzupełniają wystawę wizerunki dwóch sybill, które przepowiedziały narodziny i misję Chrystusa.

Osobną grupę stanowią wizerunki świętych, zarówno męczenników z pierwszych wieków chrześcijaństwa (Katarzyna Aleksandryjska, Cecylia, Barbara, Jerzy), jak i późniejszych - ze średniowiecza i epoki nowożytnej (Izydor Oracz, Franciszek i Klara z Asyżu, Piotr z Alkantary, Jan Kapistran).

Wśród malowideł na wyróżnienie zasługują prace Włochów: Camilla Procacciniego, Giovannego Pirri, a także wywodząca się z kręgu Caravaggia scena Sprzedanie Józefa przez braci. We Włoszech powstała grupa mebli, w tym dwie skrzynie szufladowe cassettone ozdobione pełnoplastyczną rzeźbą figuralną o tematyce biblijnej. Z kręgu niderlandzkiego natomiast wywodzi się obraz Dawida Teniersa Młodszego C hrystus nad Jeziorem Genezaret, tapiseria brukselska Św. Rodzina na tle ogrodu, tam również niewątpliwie powstały wzory graficzne dla znakomitych scen pasyjnych znajdujących się na stopie kielicha mszalnego, gdańskiego złotnika Beniamina Berendta.

Wystawa jest wreszcie okazją do pokazania w nowym kontekście, z pełnym identyfikującym opisem wyrobów złotniczych o przeznaczeniu liturgicznym powstałych w różnych ośrodkach polskich, pruskich, śląskich oraz w Gdańsku, a także kilku unikatowych czeskich naczyń szklanych.

Wystawie towarzyszy bogato ilustrowany katalog.

Kuratorzy wystawy: Anna Kwaśnik-Gliwińska i Elżbieta Jeżewska (MNKi)
Kustosz wystawy: Magdalena Silwanowicz (MDK)