Dawny Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach - Muzeum Narodowe w Kielcach

Dział Malarstwa i Rzeźby

Z Działu tego, liczącego do marca r. 2006 - 2068 muzealiów inwentarzowych, Dyrekcja Muzeum wyłączyła 1189 obiektów inwentarzowych powstałych od roku 1911 do czasów współczesnych, wybiórczo (nadto wyłączono materiały pomocnicze i depozyty z tego samego czasokresu) na rzecz nowo-powołanego Działu Sztuki Współczesnej; formalny protokół przekazania - 29 maja 2006 r. Pozostało: malarstwo i rzeźba od ok. 1600 r. do XX w. (wiek XX reprezentowany wybiórczo).

Obecnie nadal dział ten jest w reorganizacji (2006.05.30.).

Przeważa malarstwo polskie: portrety, pejzaże, sceny historyczne, religijne, rodzajowe, martwe natury, kompozycje symboliczne (metaforyczne) i in. Dzieła te pochodzą z zakupów, darów, przekazów urzędowych; jest także mienie z pałaców i dworów, które podlegało przejęciu przez państwo po II wojnie światowej (w latach 1945-1946).

Wybór najwartościowszych dzieł znajduje się na stałych ekspozycjach muzeum. Na wystawie stałej Wnętrza pałacowe XVII-XVIII w. - znajdują się wizerunki osób duchownych i szlachty, przede wszystkim biskupów krakowskich: Konstantego
F. Szaniawskiego (1 ćw. XVIII w.); Kajetana Sołtyka - m.in. pędzla malarza, księdza Antoniego Brygierskiego, z r. 1759 r.; replika portretu bp Jakuba Zadzika fundatora pałacu wg oryginału z XVII w., nadto wizerunek ksieni klasztoru benedyktynek w Jarosławiu - Katarzyny Sołtykówny (zm. 1766) wśród portretów en pied przedstawicieli jej familii, Sołtyków, z 3 ćwierci XVIII w., z pałacu w Kurozwękach.

Są także portrety osób z symbolami władzy wojskowej (buławy, buzdygany itp.) z w. XVIII, różnej proweniencji artystycznej, w tym przedstawiające: Jana Małachowskiego, Stanisława Mateusza Rzewuskiego, Jana Klemensa Branickiego, Jana Dobrogosta Krasińskiego i in.

Osobną grupę dzieł stanowią sceny figuralne wg Starego Testamentu, np. Giovanniego Biliverta (czynnego głównie we Florencji) Dawid z głową Goliata, z 1618 r. (nabytek muzeum z 2005 r., z funduszy Ministerstwa Kultury, za pośrednictwem Urzędu Marszałkowskiego w Kielcach; na podstawie ekspertyzy prof. dr hab. T. Grzybkowskiej, Warszawa) oraz wg Nowego Testamentu i żywotów świętych, m.in., Szkoły włoskiej: Maria z Dzieciątkiem i św. Janem Chrzcicielem (Camillo Procaccini, ok. 1600 ?), Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny Aleksandryjskiej (Pirri - Giovanni?, 1774); szkoły niderlandzkiej, np.: Cudowny połów ryb ( Dawid II Teniers, po 1650).Uzupełniają wystawę martwe natury w typie Ambrosiusa II Boscherta, z 1 ćw. XVII w. - vanitatywne oraz pejzaże różnych szkół europejskich, m.in. Paola Anesi Widok na zatokę, z 1753.

W Galerii Malarstwa Polskiego ... mieszczącej się w północnym skrzydle pałacu - uwagę zwracają na wstępie portrety reprezentacyjne szlachty z XVII i XVIII w., malarzy nieznanych z nazwiska (cechowych) i znanych, np. Baltazara Gołębiowskiego. Następnie z mecenatem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i Warszawą do ok. r. 1800 wiązane są obrazy - głównie portrety, autorstwa: Jana Chrzciciela Lampiego, Józefa Grassiego, Józefa Peszki, ponadto Kazimierza Wojniakowskiego (portret Heleny Sierakowskiej, depozyt Muzeum Narodowego w Warszawie), Józefa Pitschmanna i in. Polski romantyzm i klasycyzm (neoklasycyzm) uwypuklają obrazy, romantyczne: Aleksandra Orłowskiego i Piotra Michałowskiego, pod wpływem klasycyzmu - Rafała Hadziewicza (związanego też z Kielcami) w znaczącym wyborze.

W następnych salach Galerii - krajobrazy należące do bogatej kolekcji pejzażu, w tym liczne krajobrazy Józefa Szermentowskiego i Władysława A. Maleckiego. Pejzaże znajdziemy także na piętrze Galerii: szkoły monachijskiej - realistyczne a zarazem bardzo nastrojowe na czele z dziełami braci Maksymiliana-Maxa i Aleksandra Gierymskich, Alfreda Wierusza-Kowalskiego; modernistyczne secesyjne: Jana Stanisławskiego i jego licznych uczniów.

Pokazujemy też sceny historyczne artystów czynnych w Monachium w 2 poł. XIX w.: Józefa Brandta, Juliusza Kossaka, a także W. A. Maleckiego; obrazy o różnej tematyce malarzy czynnych tam: Maurycego Gottlieba, Henryka Siemiradzkiego i utalentowanej Olgi Boznańskiej (studiującej w Monachium).

Pod wpływem impresjonizmu, a następnie secesji francuskiej powstały pointylistyczne dzieła Olgi Boznańskiej (czynnej już w Paryżu), a także: Władysława Podkowińskiego, Józefa Pankiewicza, Ludwika de Laveaux, Władysława Ślewińskiego i in. Symbolizm Młodej Polski emanuje wyraziście z dzieł tak wybitnych twórców, jak: Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski, czy Julian Fałat.

W końcowej części Galerii znajdują się dzieła z późnej fazy twórczości: Wojciecha Weissa, Józefa Pankiewicza, jak również kilka obrazów Fryderyka Pautscha reprezentujących wyrafinowany, ekspresyjny koloryzm.

Najcenniejsze obrazy malarzy polskich i w Polsce pracujących, powstałe do lat 50. XX w., nabyte przez muzeum do 1970 r., ujęło wydawnictwo Zbiory malarstwa polskiego. Katalog [Muzeum Świętokrzyskiego w Kielcach]. Warszawa 1971. Kolejne nabytki muzealiów są omawiane systematycznie na łamach roczników Muzeum Narodowego w Kielcach (t. 1-21) oraz w tzw. Raportach.

Opr. E. Jeżewska

Obiekt Tygodnia

Wyszukiwarka

Newsletter

Partnerzy