Dział Rycin

Utworzony w 1982 roku Dział Rycin Muzeum Narodowego w Kielcach liczy w chwili obecnej 3297 obiekty - w tym 2689 grafik oraz 608 rysunków o różnorodnej tematyce - portretowej, religijnej, rodzajowej, pejzażowej i alegorycznej; w zespole rycin reprezentowane są przy tym przykłady wszystkich znanych technik druku wypukłego, wklęsłego i płaskiego. Zasadniczą, bo liczącą prawie 1900 obiektów, część kolekcji stanowią prace artystów polskich lub obcych w Polsce działających od XVII do XX stulecia. Wśród grafik starszych (XVII- i XVIII-wiecznych) znajdują się m. in. dzieła Wilhelma Hondiusa, Jeremiasa Falcka, Daniela Chodowieckiego i M. Żukowskiego; główny trzon zbioru stanowią jednak obiekty pochodzące z następnych dwóch stuleci.

Kolekcja grafiki XIX-wiecznej obejmuje pejzaże, widoki zabytków architektonicznych, portrety czy sceny rodzajowe wykonane m. in. przez Gustawa Berendta, Henryka Aschenbrennera, Władysława Walkiewicza, Maksymiliana Fajansa, Alojzego Misierowicza (Album widoków historycznych Polski wg rysunków N. Ordy), Adeli Łubieńskiej, Antoniego Lange, Juliana Ceglińskiego, Henryka Waltera, Jędrzeja Brydaka, Antoniego Oleszczyńskiego, Kajetana Wincentego Kielisińskiego, Jana Feliksa Piwarskiego (Kram malowniczy warszawski) i wielu innych. Interesująco przedstawia się także zbiór grafik z końca XIX i początków XX stulecia, w tym prace wykonywane przez artystów związanych z Młodą Polską; w zbiorze znajdują się m. in. akwaforty Feliksa Stanisława Jasińskiego, Józefa Pankiewicza i Jana Kazimierza Mycielskiego, litografie Teodora Grotta, Stanisława Kamockiego, Jana Stanisławskiego, Józefa Mehoffera, Stanisława Czajkowskiego, Stefana Filipkiewicza, Antoniego Procajłowicza, Stanisława Szreniawa-Rzeckiego, Karola Frycza czy Witolda Wojtkiewicza, ceratoryty Feliksa Jabłczyńskiego z lat 1914-1915, a także większe zespoły prac Leona Wyczółkowskiego zarówno z okresu secesji, jak i z lat międzywojennych (plansze z teki Kraków, Ukraińskiej, Mariackiej, Gościeradz, Kwiaty, Wawel i inne), Wojciecha Weissa (litografie i drzeworyty) oraz Konstantego Brandla. Na uwagę zasługuje także grafika międzywojenna i okresu okupacji - w tym znakomite drzeworyty Władysława Skoczylasa, Edmunda Bartłomiejczyka, Tadeusza Cieślewskiego syna, Pawła Stellera, Stanisława Ostoja-Chrostowskiego, Bogny Krasnodębskiej-Gardowskiej, Zofii E. Fijałkowskiej, Leona Kosmulskiego, Tadeusza Kulisiewicza, Leona Płoszaya, Witolda Chomicza, Kazimierza Wiszniewskiego; litografie Jana Kantego Gumowskiego, Leona Kowalskiego, Antoniego Kamieńskiego, Juliana Fałata, Franciszka Siedleckiego, Jana Hrynkowskiego, Felicjana Szczęsnego Kowarskiego czy wspomnianego już wyżej Leona Wyczółkowskiego, akwaforty Jana Rubczaka, Jerzego Hoppena, Zofii Stankiewiczówny i Stanisława Osostowicza. Najliczniej, bo aż 266 pracami, reprezentowana jest jednak twórczość Stefana Mrożewskiego - w tym drzeworyty o tematyce portretowej, rodzajowej, religijnej, pejzażowej, a przede wszystkim cykle ilustracji do wybitnych dzieł literatury światowej (Don Kichote, Le Roi au Masque D`Or, Grand et Petit Testament, Parsival, Legendy Warszawy, Boska Komedia, La Belle et la Bete, Ballady i Romanse); ryciny te pochodzą z ofiarowanej muzeum kolekcji Ludwika Wiktora Kielbassa oraz z daru syna artysty, prof. Andrzeja H. Mrożewskiego.

W skład liczącej około 800 eksponatów kolekcji grafiki obcej XVI-XX wieku wchodzą zarówno ryciny oryginalne, jak i szczególnie licznie reprezentowana grafika reprodukcyjna o różnorodnej tematyce (w tym i polonika). W zespole tym znajduje się ponad 300 prac artystów francuskich (m. in. Baltazara Moncorneta P. Landry, Nicolausa Dorigny, Charlesa, Nicolasa Cochin, Louisa M. Bonnet, Jeana Augusta Duclos, Philiberta Louisa Debucourt, Honore Daumiera), prawie 200 grafik twórców niemieckich (m. in. Johanna Hogenberga, Dominicusa Custos, Johanna Eckhardta Loefflera, Gottlieba Heissa II, , Johanna Jacoba Haida, Johanna Eliasa Ridingera, Jeremiasa Gottloba Rugendasa, Johanna Christopha Sysanga, Moritza Bodenehra, Christiana Friedricha Stoelzla, Christiana Wilhelma Ernsta Dietricha, Georga Gottfrieda Wincklera, Johanna Daniela Hertza, Josepha von Kellera, Rudolfa Stantga) - w tym cenna mezzotinta na jedwabiu Georga Christopha Kiliana, ok. 140 grafik włoskich (m. in. Francesco Villamen, Franciscusa Spierre, Giovanniego Giacomo De Rossi, Benoit Farjata, Francesca Bartolozzi, Domenica oraz Josepha Cunego, Josepha Wagnera, Antonia Capellan, Bartolommea Crivellari, Pietra Bettelini, Giovanniego, Volpato, Giovanniego oraz Pietra Folo, Marca Alvise Pitteri, Raphaela Morghena) oraz mniejsze już zbiory prac grafików austriackich (m. in. Jakoba Schmutzera, Franza Weirottera, Johanna Balzera, Georga Kaspara Prennera), angielskich (m. in. Williama Sharpa, Richarda Earlom, Caroline Watson, Williama Nuttera, Alberta Henry'ego Payne) oraz niderlandzkich i flamandzkich (m. in. Antona Wierix, Adriena Collaerta, Jacoba Heydena, Aegidiusa Sadelera II, Cornelisa Galle, Petera Schenka, Schelte Bolswerta). Ze wspomnianej wyżej kolekcji L. W. Kielbassa pochodzą wreszcie unikatowe w Polsce dwie prace Foujity Tsugouharu, litografia Aristide Maillola oraz rysunkowy akt kobiecy Ivana Mestrovica.

Osobną, liczącą ponad 600 obiektów grupę stanowi, wreszcie rysunki. W zespole tym znalazło się ponad 100 prac (głównie o tematyce religijnej oraz szkice anatomiczne) XIX-wiecznego artysty polskiego Rafała Hadziewicza - w tym studia rysunkowe do malowanych przez niego obrazów ołtarzowych. Niezwykle interesujące, przede wszystkim ze względów ikonograficznych, są także rysunki i akwarele Friedricha Philippa Usenera, wchodzące w skład sporządzonego przez samego artystę albumu Ansichten von Krakau und der Gegend. MDCCCV. Ansichten aus Pohlen, zawierający m. in. widoki Chęcin, Krakowa i okolic oraz Śląska. Wśród pozostałych obiektów warto wyróżnić zespół ponad 20 rysunków Stefana Dąbrowskiego, a także album, zawierający gromadzone przezeń szkice innych artystów (127 prac, m. in. F. S. Jasińskiego), kolekcję prawie 200 rysunków Ryszarda Praussa, zespół 38 prac Stefana Żechowskiego, a także pojedyncze rysunki takich artystów, jak Emanuel Kratochville von Kronbach, Franciszek Kostrzewski, Franciszek Żmurko, Florian Klemiński, Stefan Mrożewski,Tadeusz Kulisiewicz czy Edward Dwurnik.