Stefan Żechowski
(1912 - 1984)

Rysownik, ilustrator, malarz-pastelista. Urodził się w Książu Wielkim w Świętokrzyskiem. W 1932 ukończył Szkołę Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. W 1929-1936 był członkiem grupy artystów Szczepu Rogate Serce zafascynowany jej "Mistrzem" Stanisławem Szukalskim. W 1937 wykonał 37 ilustracji do powieści Motory E. Zegadłowicza, skonfiskowanej w 1938, a artystę oskarżono o antypaństwowość i niemoralność rysunków.

W latach 30. wykonał kilka cyklów rysunkowych. W 1946 wstąpił do PPR - w latach 40. i 50. przyjął doktrynę realizmu socjalistycznego wykonując portrety sławnych przywódców ruchu robotniczego. W latach 50. zilustrował kilka polskich powieści (m. in. E. Zegadłowicza, J. Żuławskiego), zaprojektował serie znaczków pocztowych poświęconych polskiej historii i kulturze.

Dzięki osobistym zainteresowaniom historyka sztuki Andrzeja Banacha jego rysunki eksponowano w Brukseli w 1965, a w 1966 ich reprodukcje znalazły się w dwóch znanych antologiach sztuki erotycznej (Les chefs-d'œuvre de l'amour sensuel, Les enfers). W 1973/1974 przebywał na 6-miesięcznym stypendium Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku.

W 1981 opublikował swoje wspomnienia Na jawie. Miał wystawy (głównie po śmierci) w kilku polskich muzeach i galeriach, największe w Muzeum Narodowym w Kielcach (1997, kolorowy katalog) i Muzeum Historycznym Miasta Krakowa (2002, czarno-biały katalog z fragmentami listów artysty).

Przez całe swoje życie Żechowski był artystą nieznanym i niedocenionym, głównie z powodu swojej introwertycznej natury i kompletnego braku zainteresowania sprawami tego świata. Nie znosił sztuki nowoczesnej, za to do perfekcji doprowadził już niemodne i archaiczne métier rysownika (ołówek, kredka, węgiel) oraz, w latach 60. i 70., pastelisty, co wykluczyło go z na ogół awangardowego artystycznego środowiska w kraju.

Podziwiał symboliczną sztukę wielkich artystów XIX wieku -jak oni uważał kobietę za złą Ewę kuszącą mężczyznę do niskich, amoralnych czynów niewiele mających wspólnego z boską kreacją sztuki. Z drugiej strony jednak, kobieta Żechowskiego, tak kolorowa, ponętna, pulchna i nęcąca jest lepszą połową mężczyzny, jakże pięknym ciężarem do dźwigania. Jako rysownik Żechowski jest zawsze precyzyjny i dokładny, jako pastelista szkicowy, skandalizujący, oryginalny, obsesyjny.