Na parterze Galerii, w salach I-IX znajduje się kilkadziesiąt portretów staropolskich z XVII-XVIII w. oraz liczne przykłady rodzimego malarstwa portretowego, pejzaży i scen rodzajowych z XIX w. Na szczególną uwagę zasługują portrety wykupione od Rodziny Wielopolskich z Chrobrza (XVII-XIX w.), a także figuratywne dzieła autorstwa Rafała Hadziewicza oraz grupy dzieł pejzażowo-rodzajowych Józefa Szermentowskiego i Władysława Maleckiego.

Sale Sarmatów I - IV

Ekspozycję otwiera przykład portretu trumiennego - Portret trumienny szlachcica herbu Lis, z 1702 r., 6-boczny, namalowany na blasze. Następnie prezentowane są nowożytne wizerunki z polskich galerii rodowych szlacheckich. Wśród nich - portrety ukazujące przedstawicieli rodu Myszkowskich i Wielopolskich (wykup mienia podworskiego z pałacu w Chrobrzu) – z linii ordynatów pińczowskich, z XVII i XVIII w.; jak również Sołtyków i Popielów z pałacu w Kurozwękach, z XVIII w. (depozyt Rodziny Popielów). Do najznakomitszych należą m.in. portrety: Zygmunta Gonzaga-Myszkowskiego, pierwszego ordynata pińczowskiego (+1615), Jana Wielopolskiego kanclerza wielkiego koronnego (+1688), jego kolejnych żon - m.in. drugiej, Konstancji Krystyny z Komorowskich Wielopolskiej (+1675), dziedziczki ordynacji pińczowskiej; Franciszka Wielopolskiego Gonzaga-Myszkowskiego ordynata pińczowskiego i wojewody krakowskiego (+1732), jego żony i potomków. Niektóre z tych obrazów wykonali artyści dworscy (A. Mirys), pozostałe - malarze cechowi krakowscy (A. J. Misiowski, Ł. Orłowski), lub nieznani z nazwiska. Portrety z Kurozwęk, całopostaciowe, ukazują: Aleksandra Sołtyka stolnika podolskiego i jego żonę Franciszkę, Józefa Sołtyka miecznika sandomierskiego oraz Pawła Popiela kasztelana małogoskiego i sandomierskiego; są to prace nieznanych malarzy cechowych.

Do wizerunków ukazujących postacie z innych znanych rodów w skali kraju lub regionu (Małopolska, staropolskie woj. sandomierskie) należą portrety z XVIII w., ukazujące m.in.: królewicza Jakuba Ludwika Sobieskiego, Marię Zofię z Sieniawskich 2 voto Czartoryską, Jerzego Mniszcha; marszałkową sandomierską Józefę Kochanowską z paziem (malował B. Gołębiowski, 1775), czy parę małżeńską: Michała Jaxa-Bąkowskiego stolnika radomskiego i jego żonę Apolonię ze Ślaskich (malował B. Gołębiowski, 1771-1774).

Osobno zgrupowano XVIII wieczne wizerunki magnatów, dowódców wojskowych, w tym: Jana Dobrogosta Krasińskiego (+1717), Stanisława Mateusza Rzewuskiego (+1728), Jana Klemensa Branickiego (+1771) i in.

VI. Sala im. króla Stanisława Augusta

Prezentowane są portrety wczesno klasycystyczne ze schyłku w. XVIII i empirowe z pocz. XIX w. Widzimy m.in.: króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (obraz w typie portretów autorstwa Jana Baptysty Lampiego) i Elżbiety Grabowskiej (malował Jan Baptysta Lampi, ok. 1790); księcia Józefa Poniatowskiego (ok. 1788, akwarela), Tadeusza Kościuszki (malował Józef Grassi, 1792) - z dedykacją od Kościuszki dla W. Dzieduszyckiego, na ramie obrazu; kanclerza koronnego Jacka Małachowskiego (malował Józef Peszka, przed 1792, replika autorska); Karola Stanisława Radziwiłła "Panie Kochanku" (kon. XVIII, pastel); królewskiego szambelana Joachima Tarnowskiego (malował Józef Pitschmann). Odchodzącą "epokę sarmacką" reprezentują portrety szlacheckiej rodziny Linowskich: Jana Linowskiego, jego kolejnych dwóch żon i innych krewnych (malował Józef Faworski, kon. XVIII). Bardzo okazały i nowoczesny jest empirowy "Portret rodziny Borchów" - Anny z Bohomolców Borchowej z dziećmi: z postaciami en pied, na tle parku (malował Józef Peszka, 1806-1807).

VII. Sala "Między romantyzmem a neoklasycyzmem"

Prezentowane są studia malarskie z okresu romantyzmu – w „zderzeniu” z neoklasycystycznymi XIX w. Do romantycznych należą prace autorstwa Aleksandra Orłowskiego (+1832) - w tym jego pędzla, olejny „Portret Kozaka na koniu” (depozyt prywatny, od 2010) oraz Piotra Michałowskiego (+1855) - "Paweł Popiel na koniu" (depozyt Rodziny Popielów z Kurozwęk), obraz nawiązujący do Powstania Listopadowego. Do nastrojowego neobaroku zachodnio-europejskiego przynależy światłocieniowy „Portret damy w szalu" (ok. 1840) Franciszka Pfanhausera "(+1865). Obok powyższych - grupa neoklasycystycznych portretów i dzieł o innej tematyce pędzla Rafała Hadziewicza (+1886), czynnego w Kielcach od lat 1871 r. do końca życia, m.in.: „Autoportret”, „Portret żony w stroju ślubnym” (Anastazji z Głowackich) oraz innych osób z rodziny.

VIII. Sala im. Józefa Szermentowskiego (Bodzentyn 1833-1876 Paryż)

Malarstwo pejzażowe i pejzażowo-rodzajowe XIX w.: Jana N. Głowackiego z Krakowa (pejzaże z Tatr polskich, 1838) i Franciszka Kostrzewskiego z Warszawy (krajobrazy z różnych pór roku, 1850-1867) bywałego w Kielcach u naczelnika pow. Kieleckiego T. Zielińskiego, kolekcjonera sztuki - jako "preludium" do malarstwa Józefa Szermentowskiego; następnie Szermentowskiego obrazy z czasów pobytu w kraju, studiów w Szkole Sztuk Pięknych (SSP) w Warszawie, do których należą weduty z lat 50. XIX w.: Sandomierza, Chęcin, Szydłowca i widok klasztoru na g. Święty Krzyż w G. Świętokrzyskich – a także obrazy późniejsze powstałe pod wpływem francuskiej, nowoczesnej szkoły barbizońskiej.: "Kępa Puławska" (Paryż 1872, nagroda), "Droga do wsi" (1872), "Krajobraz nadrzeczny" (Paryż, 1873), czy po wizycie w kraju rodzinnym - "Kościółek wiejski w Krakowskiem" (Paryż, 1874). Obecny jest również "Widok wnętrza katedry św. Jana w Warszawie" autorstwa Antoniego Dąbrowskiego, z 1856, z dedykacją dla wspomnianego T. Zielińskiego z czasów pobytu w Kielcach (depozyt Muzeum Narodowego w Warszawie).
IX. Sala im. Władyslawa Maleckiego (Kielce 1836 - 1900 Szydłowiec)

W sali malarstwo z XIX w.: w pierwszej części pokazu – pejzażowo-rodzajowe; w drugiej części – portrety. Kompozycje pejzażowo-rodzajowe są autorstwa: Józefa Chełmońskiego, Władysława Maleckiego, Wojciecha Gersona, Aleksandra Kotsisa i Alfreda Schouppe. Malecki (absolwent Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie i po uzupełniających studiach w Monachium) jest autorem grupy obrazów, w tym: okazałego „Pejzażu z kościółkiem wiejskim” (1870), „Widoku na Wawel”, „Klasztoru i kościoła w Kole”, sielankowej „Zwózki siana” i in. J. Chełmoński namalował żywiołowo „Orszak weselny”, W. Gerson - „Ulewę w Tatrach”, A. Schouppe - „Widok Iłży”, A. Kotsis: „Pejzaż z kościołem” i „Śmigusa” (ok. 1865). Portrety, to studia psychologiczne pędzla: W. Gersona, A. Kotsisa, Artura Grottgera oraz Andrzeja Grabowskiego.

• « poprzednie
• 1
• 2
• następne »