Dawny Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach - Muzeum Narodowe w Kielcach

Malarstwo Józefa Szermentowskiego (1833 - 1876)

Pejzażysta Józef Szermentowski urodzony 16 lutego 1833 r. w Bodzentynie (syn Stanisława Szermętowskiego i Heleny z Matyskiewiczów), zmarły w Paryżu 16 września 1876 r., należy do artystów, których twórczość jest reprezentowana w tutejszym muzeum 34 obrazami olejnymi i akwarelami (niektóre z nich zakupione zostały od rodziny artysty; szczegółowe dane o obrazach znajdują się w wydawnictwach tutejszego muzeum); jego młodszy brat Kazimierz również malował (kopista). Józef kojarzony jest z Kielecczyzną nie tylko z powodu miejsca urodzenia. Pierwszym jego nauczycielem został Franciszek Kostrzewski (1826-1911), gość Tomasza Zielińskiego w Kielcach (od r. 1847 naczelnika powiatu kieleckiego, kolekcjonera i wręcz pasjonata sztuki). Regularne studia artystyczne odbył Józef w Szkole Sztuk Pięknych (SSP) w Warszawie (1854/1854 - jesień 1857); był uczniem pejzażysty Chrystiana Breslauera.

Jako absolwent SSP z dorobkiem w zakresie malarstwa krajobrazowego (m.in. zachowane weduty: Szydłowca, Sandomierza, Chęcin, widok Św. Krzyża, różnorodne krajobrazy wiejskie), życzliwie przyjmowany w środowisku warszawskim (poznał bliżej m.in. Wojciecha Gersona) - po otrzymaniu stypendium w r. 1860 wyjechał do Francji, gdzie zamieszkał na stałe do końca życia, ale utrzymując mocne więzi z krajem ojczystym. Jeszcze jako student SSP wraz z kolegami wystawiał m. in. w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP), dokąd jako dojrzały artysta też wysyłał obrazy; w Krakowie i okolicach odbywał później plenery malarskie, z Krakowa pochodziła także żona Józefa – Wanda z Szawłowskich (ślub 1868) matka jego dzieci (obraz ukazujący rodzinę artysty: żonę i dwóch synów, z 1876 r, od końca 2006 r. - w zbiorach Muzeum Historii m. Kielc od końca 2006 r.).

We Francji malarz unowocześnił swój artystyczny styl i warsztat – przystając do „szkoły barbizońskiej” – uznawany jest wręcz za czołowego polskiego „barbizończyka”! Ustalił też pisownię swego nazwiska w wersji: „Szermentowski”. Plon swoich podróży (Francja, Włochy) w formie różnorodnych krajobrazów kierował na wystawy do krakowskiego i lwowskiego TPSP oraz warszawskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) i oczywiście na Salony w Paryżu i Londynie. Zyskał ważne dla jego kariery nagrody: srebrny medal w r. 1871 na Salonie Londyńskim i w r. 1872 złoty medal na Salonie Paryskim ). Jego obrazy pojawiły się również w Wiedniu i Lyonie (1875).
Po przedwczesnej śmierci został pochowany na podparyskim cmentarzu w Montmorency; grób ten jest zachowany i niedawno odrestaurowało go Liceum Sztuk Plastycznych im. Józefa Szermentowskiego w Kielcach. Rodacy zadbali także, aby artyście szybko zorganizwać wystawę pośmiertną – odbyła się warszawskim TZSP w 1877 r. Obrazy Szermentowskiego trafiły w Kielcach najpierw oczywiście do jego protektora T. Zielińskiego (+ 1858), a obecnie znajdują się w różnych kolekcjach muzealnych, oprócz kieleckich: w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu i in.

W dorobku Szermentowskiego znajdują się obrazy o różnej tematyce, ale niezawodnie był mistrzem krajobrazu – realistycznego, a jednocześnie pięknego w nastroju. W okresie „barbizońskim” należał do piewców przyrody w ciepłych promieniach słońca, wspaniale oddając blask, a nawet ciepło promieni słonecznych, w ich orbicie roślinność bliską i daleką w „strefie” sfumato. Postacie ludzkie pełnią rolę sztafażu, chociaż – wzorem dawnych mistrzów – są one ważne i ukazane w „sytuacjach narracyjnych”.

Zapraszamy Państwa do Muzeum Narodowego w Kielcach – do oglądania obrazów Szermentowskiego w „Galerii malarstwa polskiego”, gdzie w wydzielonej sali imienia tego artysty możemy podziwiać jego prace tak z czasów młodości – od r. 1854, jak i późniejszych lat „barbizońskich” – do 1872 r.

Elżbieta Jeżewska

Obiekt Tygodnia

Wyszukiwarka

Newsletter

Partnerzy